Һәр авылны кул эшенә оста булган кешеләр бизи. Саба районы Югары Шытсу авылында да бар андыйлар. Шуларның берсе — Сәрия апа Мөхетдинова. Кул эшенә хирыслыгы балачактан ук башланган. VII сыйныфта укыганда беренче тапкыр, иске пәлтәне бозып, үзенә итәк теккән. Сәрия апаның әнисе дә оста тегүче булган.
— Ул вакытта ефәк күлмәк — 1 сум 50 тиен, гади ситсыдан — 1 сум, телогрейка 3 сум тора иде. Теккән әйберләрне әни миңа тараттырды, чөнки арада иң җитезе идем, — дип елмая әңгәмәдәшем.
Мәктәпне тәмамлагач, Сәрия апа тегүчелеккә укырга керергә теләгән. Тик әнисе аңа бер ел булса да акча эшләргә киңәш биргән. Ул Сабаның крахмал заводында хезмәт куйган. Әнисенең вафатыннан соң (кызга ул вакытта нибары 19 яшь була), дусты Сәвия белән Казанга китеп, 5 ел күн фабрикасында эшләгән.
— Шәһәрне яратмадым. Бизәнә дә, чәч тә ясый белми идем, — ди Сәрия ханым, елмаеп.
1981 елда Шамил абый белән гаилә коралар. Туй уздырып, авылда төп йортта калалар. Сәрия ханым 23 ел каенана-каената белән яши.
— Әнкәй дә, мин дә сабыр булдык. Өйрәткән очракта да дәшми кала белдем. Каенана шулай өйрәтергә тиеш, — ди Сәрия апа, ул чакларны хәтереннән үткәреп.
Урын өстендә яткан каенанасын карап, соңгы юлга озаткан ул. Ире хәзер дә аңа рәхмәтле. Шамил абый белән Сәрия апа ике ул тәрбияләп үстергәннәр. Балаларының да икешәр кызлары бар.
“Ак калфак” хатын-кызлар оешмасы түгәрәгенә йөргән чакта ул калфак чигә башлый. Нурзия Сергееваның “Гомер агачы” (“Древо жизни”) китабын китапханәдән алып, чигү серләренә үзлегеннән өйрәнгән. Бер тотынгач, күңел тынычлыгы өчен калфаклар чигеп, аларны бүләк итеп бирә башлаган. Барлык материалларны, бәрхетне Казан кибетләреннән сатып ала.
— Башта рәсемне катыргыга төшереп, камыт инәсе белән тишеп чыгам. Әзер материалга теш пастасы белән өлге ясыйм. Типчеп тегеп чыгам, фетр кигертәм. Эчлеген соңыннан куям. Башта сәйлән белән кырыйларын бизим, аннан мамык белән күпертеп, уртасын ясыйм, — ди Сәрия апа.
Калфакны әзерләү өчен бер атна вакыт кирәк. “Әлеге эшнең авырлыгы юк. Формасын китерү генә озаграк”, — ди әңгәмәдәшем.
Оныкларына күлмәкләр тегә Сәрия апа. Тәрәзә пәрдәләрен дә үзе теккән. Камзул да тегеп кигән. Оекбаш, бияләй, башмаклар бәйли. Яшьрәк вакытында итәк, кофта, гамашлар да бәйләгән.
Сәрия ханымның рәсем ясауга да осталыгы бар. Ишегалдындагы кара-каршы утырган казларны да ул ясаган. Верандага аккошлар рәсеме төшергән.
— Кичен тик утырасы килми, кулга эш кирәк. Бервакыт сәйләннән агачлар ясаган идем. Бу эшне кирәк тапмадым, ташладым. Конкурска сөлгеләр чиктем. Алар өчен “Ирис” җепләрне кулланам, чөнки чигү җепләре нечкәрәк. Канитель җепләрне — Киевтан, ясалма энҗеләрне (жемчуг) Кытайдан кайтарттык. Караватка җәя торган киез — пэчворк та бәйләдем, — дип сөйли Сәрия апа.
Спортны да үз итә икән. Мәктәптә укыганда чаңгы ярышларына йөргән. Йөгерү һәм сикерү буенча узышларда да катнашкан. Пенсиягә чыккач, йөгерү ярышларын үз итә башлаган. Аның өчен 1 ай буе тренировкалар ясый, велосипедта, скандинавча да йөри.
Альмира МӘҮЛЕТОВА.
